Yersinia pestis
Eylül 9, 2007
Yersinia pestis
Yersinia pestis,Enterobacteriaceae ailesine mensup birGram-negatifbakteri türüdür.{{ref|1}}Veba| Bubonik vebanın enfeksiyöz ajanıdır. Aynı zamanda ‘’septisemik” ve ”pnömonik” veba türlerinin de etkenidir. Y. pestis tarih boyunca birçokpandemilere (1347-1353 arasındaki ”Kara Ölüm” gibi) sebep olmuÅŸtur. Yersinia cinsine mensup bakteriler, Gram-negatif kokobasillerden oluÅŸmuÅŸtur ve diÄŸer Enterobacteriaceae cinslerinde olduÄŸu gibi,Fermentasyon| fermentatif bir metabolizmaya sahiptir. Organizma izole halde hareketliyken (”motil”), memeli konaÄŸa geçtiÄŸinde hareketsiz (”non-motil”) hale geçmektedir.
Tarihçe
”Y. pestis”,1894 yılındaPasteur Enstitüsü’ndenbakteriyologAlexandre Yersin tarafından,Hong Kong’daki bir vebaepidemi|epidemisi sırasında keÅŸfedilmiÅŸtir. Yersin,Pasteur düşünce okulunun bir üyesiydi. Aynı dönemlerdeKoch metodolojisini kullananJapon bakteriyologÅžibasaburo Kitasato da epidemiye neden olan ajanı aramaktaydı. Fakat veba ile ”Yersinia pestis” arasındaki iliÅŸkiyi kuran ve bulan Yersin’dir. Bakteri orijinal olarak ”Pasteurella pestis” olarak adlandırılmış, ismi1967′de ”Yersinia pestis” olarak deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir.
Bulaşması
Y. pestis insanlarabit aracılığıyla bulaşır. Bit ısırığıyla, hastalık yapmaya yetecek miktarda bakteri geçişi olabilir. İnsanlarda ve özellikle fare ve sincap olmak üzere kemirgenlerde hastalık yapar. Fareden fareye ve fareden insana bit yoluyla, insandan insana isepire| pirelerle geçer.
Patojenliği ve insanda bağışıklık
Y. pestis’in patojenliÄŸifagositoz| fagosite edilmesini engelleyen ikiantijen sayesindedir: Hastalığın oluÅŸması için mutlaka bulunması gereken faktörler olan F1 ve VW antijenleri bakteri tarafından 37°C sıcaklıkta üretilirler. Bu yüzden bakterinin yaÅŸam çemberinde önemli yer tutan bitte üretilmezler. Y.pestiskan| kanda bulunanMonosit| monositlerin içinde yaÅŸayabilir ve antijenlerini üretebilir. Ancaknötrofil| nötrofillerin içinde yaÅŸayamaz. DoÄŸal ya da edinilmiÅŸ bağışıklık antijenlerine karşı üretilenopsonizasyon| opsonize ediciantikor| antikorlar yoluyladır.
Hastalık bulaşma riski yüksek yerlerdeki yetişkinler içinformaldehit| formaldehitle öldürülmüş bakterileri içeren biraşı mevcuttur. Ancak sınırlı etkisi ve ileri derecedekiyangı|yangısal yanıtlar sebebiyle tercih edilmez. Antijenlere bağlı olarak genetik teknoloji yöntemleriyle üretilecek bir aşı için çalışmalar sürmekte ve umut vaad etmektedir.
Genomu
ABD| ABD’de bir klinikte elde edilmiÅŸ örnekte bulunan CO92suÅŸ| ”’suÅŸ”’unun genomu yakın zamanda çözülmüştür.Kromozom| Kromozomu 4.653.728nükleik asit| baz çifti uzunluktadır. Kuzenleri ” Yersinia pseudotuberculosis|Y. pseudotuberculosis” ve ” Yersinia enterocolitica|Y.enterocolitica” gibi Y.pestis de pCD1plazmid| plazmidine sahiptir. Y. pestis’de buna ilave olarak pPCP1 ve pMT1 plazmidleri de vardır. Bu plazmidler bir araya geldiklerinde HPI denen birpatojenlik adası oluÅŸtururlar. Bu özel gen durumu Y. pestis’in meÅŸhur bulaşıcılığını saÄŸlayan proteinleri kodlamaktadır. Bu faktörler, pek çok fonksiyonun yanında bakterinin konaÄŸa baÄŸlanmasını, içsel proteinlerini konaÄŸa aktarmasını, bakterinin konağı istila etmesini veeritrosit| eritrositlerden almasını saÄŸlarlar. Y. pestis’in Y. pseudotuberculosis’den geliÅŸtiÄŸi düşünülmektedir. Ä°ki türün arasında sadece bazı plazmid farkları vardır.
Duyarlıkları
Y. pestis birkaçantibiyotik| antibiyotiÄŸe, özellikle destreptomisin vekloramfenikol’e ileri derecede duyarlıdır.Tetrasiklin| Tetrasiklinler de bazen sinerjistik çalıştıkları streptomisinle beraber verilebilir. Ancak bu antibiyotiklerden birine, hatta ikisine birden dirençli suÅŸlar da izole edilmiÅŸtir.
