TRT ve TÜRK HALK MÜZİĞİ DERLEMELERİ
Eylül 16, 2007
TRT ve TÜRK HALK MÜZİĞİ DERLEMELERİ
Türker EROĞLU
Görevimiz gereÄŸi yurdun çeÅŸitli yerlerinde yaptığımız folklor saha araÅŸtırmaları sırasında vatandaÅŸlarımızın “Türkülerimiz doÄŸru icra edilmiÂyor” diyerek TRT’den ÅŸikayetçi olduklarını gördük. Ayrıca, yaptığımız derlemeler sırasında TRT repertuarında bulunan bazı parçaların, mahalÂlinde farklı icra edildiÄŸini tespit ettik. Bu tespitlerimiz uzman arkadaÅŸlarımızla beraber TRT repertuarında bulunan notaları incelemek ve derlemeÂlerden elde ettiÄŸimiz malzemelerle karşılaÅŸtırmak suretiyle devam etti. Neticede bizim tespitlerimizle, TRT repertuarında bulunan türkü ve ezgiÂler arasında bariz farklılıklar olduÄŸunu gördük.
Bu farklılıkların sebeplerini düşündüğümüzde dört temel sebep akla gelmektedir. Birincisi “Kaynak kiÅŸilerin yetersizliÄŸi”, ikincisi ”Derleyicinin yetersizliÄŸi”, üçüncüsü ”Notist (notaya alan) in yetersizliÄŸi veya hatası”,
dördüncüsü ise ”Repertuar kurulunun hatası”dır.
1. Kaynak KiÅŸinin YetersizliÄŸi
a.Kaynak kişi bölgeyi temsil kabiliyetine sahip değildir.
b.Kaynak kişi bölgenin insanı değildir.
2. Derleyicinin YetersizliÄŸi
a. Derleyici, araştırmacı formasyonuna sahip değildir. (Araştırma metot ve teknikleri konusunda yeterli bilgiye sahip değildir,)
b. DerlediÄŸi türkü veya ezgiyi çeÅŸitli kaynak kiÅŸilerden almak suretiyÂle denetlememiÅŸtir.
c. Kaynak kişinin yeterli olup olmadığını araştırmamıştır.
d. Bölgenin müzik yapısı hakkında ön bilgi almamıştır.
3. Notist Hatası
a. Notist türkü veya ezgiyi notaya alırken iyi dinleyip kontrolünü yapmamıştır.
b. Yörenin müzik yapısını bilmediği için hatalı notalama yapmıştır.
c. Biraz ihtimam gösterip detaylı notalama yaparak mahalli tavırları tespit etmemiş veya edememiştir.
4. Repertuar Kurulu Hatası
a. Kurulun hatası, yukarda sözü edilen eksiklikleri görememesidir. Bunun sebebi de, repertuar kurulu üyelerinin konu ile ilgili formasyon eksikliğidir.
Bütün bu eksiklikler bir araya geldiÄŸi zaman repertuara alınan eserÂlerin kaynaktakinden farklı olması çok normaldir.
Neler Yapılmalıdır?
En başta yapılması gereken şey, repertuar kurulundan konuyla ilgili ilmi formasyona sahip tecrübeli şahısların (hatta akademisyenlerin) bulunmasını temin etmektir.
İkinci olarak, bir derleyici repertuar kuruluna bir malzeme getirdiği zaman önce derleyicinin formasyonuna bakılmalı, daha sonra malzemeler değerlendirmeye alınmalı veya en azından derleyicinin formasyonu göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılmalıdır.
Üçüncü olarak, görev verilecek notistin ihtimamla seçilip, kendisine kıstaslar verilerek, notaya alırken özellikle mahalli tavırları da belirtmesi temin edilmelidir.
Hepsinden önemlisi bu iÅŸin başında bulunan selahiyetli ÅŸahısların olaÂya yalnızca yayıncı ve icracı gözüyle deÄŸil, en baÅŸta ilim adamı gözüyle bakmalarıdır.
Bunlar gerçekleÅŸtiÄŸinde TRT radyo ve televizyonunundan yayınlanan Türk halk müziÄŸi eserlerinin asıl sahibi olan halkın, TRT’den ÅŸikayetçi olmayacağı böylece verenin alandan razı olacağı kanaatindeyiz.
Kültürümüzün önemli bir unsuru olan halk müziğimizin doğru bir şekilde tespiti ve icrası, gelecek nesillere doğru olarak aktarılması milli bir görevdir. Bu işi dosdoğru yapmayanlar vebal altındadır.
